Add to favourites
News Local and Global in your language
13th of November 2018

Polska



Rocznica Nocy Kryształowej. Jak zamach w Paryżu doprowadził do pogromu niemieckich Żydów

W nocy z 9 na 10 listopada 1938 r. Niemcy wyszli na ulice, by rabować i niszczyć dorobek Żydów podczas tzw. Nocy Kryształowej. - Liczyła się nie tylko ideologia, ale też majątek - mówi prof. Włodzimierz Borodziej.

NEWSWEEK: Iskrą zapalną wydarzeń listopadowych był zamach w Paryżu 7 listopada na pracownika ambasady niemieckiej Ernsta vom Ratha. Strzelał Herszel Grynszpan. Kim był?

- Nikim szczególnym, choć jego losy wiążą się ze Zbąszyniem. Tam bowiem trafiła jego rodzina, która wysłała do niego list, w którym żaliła się na warunki, w jakim przyszło im wegetować. 17-letni Herszel Grynszpan był wściekły. Chcąc zaprotestować przeciwko niemieckiej polityce deportacyjnej, postanowił zastrzelić niemieckiego ambasadora w Paryżu. Kupił broń, wszedł do ambasady, ale przez pomyłkę zastrzelił innego pracownika placówki – Ernsta vom Ratha.

Dla czołówki nazistowskiej w Berlinie było to świetna okazja, by okrzyknąć, że oto jakiś bezpaństwowy Żyd zamordował niemieckiego dyplomatę i w ten sposób sprowokować wydarzenia, które dziś nazywamy Kryształową Nocą. Vom Rath też nie był nikim ważnym z punktu widzenia nazistów, ale jego śmierć świetnie wypadała propagandowo. Pojawiła się szansa na danie ludziom wolnej ręki, by rozprawili się z Żydami, którzy z różnych powodów im wadzili.

Choć naziści starali się, by pogrom Żydów na ulicach niemieckich miast miał charakter spontaniczny, w rzeczywistości był starannie zaplanowaną akcją.

- I tak i nie. Z jednej strony zainicjowali ją partyjni bojówkarze, którzy w żadnym wypadku nie działali spontanicznie. Z drugiej strony w Nocy Kryształowej uczestniczyli cywilni Niemcy. Dla przeciętnego niemieckiego sklepikarza listopadowe wydarzenia były świetną okazją do pozbycia się i zniszczenia swojego żydowskiego konkurenta. Z punktu widzenia ludności żydowskiej sprzęgły się tutaj dwie siły. Jedna to motyw ekonomiczny i pozbycie się niechcianej konkurencji, druga – znacznie groźniejsza – wiązała się z chęcią fizycznej likwidacji ludzi, którzy zostali wykluczeni ze wspólnoty narodowej.

W nocy z 9 na 10 listopada dochodzi o pogromu na terenie wszystkich miast Trzeciej Rzeszy. Jak w praktyce wyglądały te akcje?

- Dochodziło do pobić, a nawet morderstw. Podpalano synagogi i miejsca związane z kulturą żydowską. Zdarzało się, że spędzano Żydów na ulice, by kazać im patrzeć na płonącą świątynię. Policja i służby mundurowe nie reagowały. Ich zadaniem było wyłącznie pilnowanie, by nie ucierpiał żaden z Niemców ani ich dobytek. Tak samo było ze strażą pożarną. Miała gasić tylko domy i dachy niemieckie, gdyby te zajęły się płomieniami.

Uczestnicy dostali szczegółowe listy obiektów do ataku?

- Zapewne zdarzały się takie przypadki, w większość jednak nie musieli. Wydarzenia nocy listopadowej rozgrywały się lokalnie, po sąsiedzku. W konkretnym społecznościach ludzie doskonale wiedzieli, kto jest Żydem a kto nie. Wiedzieli gdzie pójść i nie trzeba im było przewodników.

Niszczono nie tylko sklepy. Niemcy wchodzili też do prywatnych mieszkań i atakowali ich domowników.

- Tak, zdarzały się takie przypadki i nie należały one do rzadkości. Rozwścieczeni Niemcy wpadali do domów i terroryzowali ich mieszkańców. Wywlekali ludzi w środku nocy na ulice, bili i dewastowali mieszkanie. Kradzieże też były na porządku dziennym.

Były ofiary śmiertelne. Oficjalnie 91. Jak ginęli?

- Najczęściej podczas szamotaniny. Wystarczył byle pretekst, by sytuacja wymknęła się spod kontroli. Znane są relacje, z których wynika, że wywlekano Żydów z ich własnego domu i topiono w rzece. Straszne do wyobrażenia.

Cały wywiad o tym, jak wyglądały Niemcy w preludium Zagłady przeczytasz w najnowszym wydaniu „Newsweeka”. Od wtorku 12 listopada w kioskach, a w niedzielę wieczorem na Newsweek Plus Read More




Leave A Comment

More News

fakty.interia.pl

Wiadomości newsweek.pl

RSS Wiadomości.gazeta.pl

Wydarzenia Wprost 24: Kraj

Dziennik Bałtycki - Strona

Polska - Strona główna

TVN24.pl - wiadomości z

Disclaimer and Notice:WorldProNews.com is not the owner of these news or any information published on this site.